|
پایه های مدیتیشن موفق
راه مدیتیشن که از چهار طریقت راجایوگا، کارمایوگا، جنانایوگا و باکتی یوگا ریشه می گیرد، راه مقدسی است. در این دانش، مخلوطی از دانش، مذهب، فلسفه، روانشناسی و سلامت در هم آمیخته اند. بشر قرن ها و اعصار متمادی و هزاران سال است که دانش مدیتیشن را مورد استفاده قرار داده است. در این دانش همه چیز بر اساس دیسیپلین خاص و تمرین منظم و مداوم قرار دارد.
در دانش یوگا، تنفس خاص (پرانا یاما)، تمرین های بدنی خاص (یوگا)، آرامش بخشیدن خاص، تغذیه خاص و مثبت فکر کردن، پایه های مدیتیشن موفق را تشکیل می دهند. در کسانی که تصمیم جدی برای رهائی دارند، رفتار صحیح، بدن سالم، تنفس منظم و کناره گیری از حواس پنجگانه از اصول اولیه می باشد.
هشت اصل راجایوگا که قدمهای تدریجی به سوی موفقیت هستند عبارتند از :
1) یاما (پرهیزکاری)؛
2) نیاما؛
3) آسانا (حرکات بدنی)؛
4) پرانایاما (کنترل تنفس)؛
5) پراتیاهارا (بازگرفتن و پس زدن حواس پنجگانه)؛
6) دهارانا (تمرکز)،
7) دایانا (مدیتیشن)،
8) سامادی (مرحله ای که ذهن به آگاهی مطلق رسیده است).
پنج مورد اول، پایه های تمرکز را تشکیل می دهند :
1)یاما : شامل یک سری از اوامری است که مشابه با ده فرمان حضرت موسی می باشد. این اوامر عبارتند از :
{صدمه نرساندن به موجودات جاندار؛
گفتار و کردار صادق و پاک (همچنانکه زرتشت گفته است : گفتار نیک، پندار نیک، کردار نیک، که مسلما اگر پندار نیک باشد؛ گفتار و کردار نیز نیک خواهد شد)؛
ندزدیدن که شامل ندزدیدن از کار و طمع کار نبودن نیز می باشد؛
تصفیه کردن و تصعید انرژی سکسی}
2)نیاما : که شامل : نظافت بدن و محیط اطراف؛ رضایت و خشنودی از آنچه که خداوند داده است و سپاسگزار بودن از شرایط موجود (خدایا راضی ام به رضای تو)؛ کنترل حواس پنجگانه؛ مطالعه کتاب های روحانی؛ تسلیم شدن به خواسته های الهی (خداوند مرا آن ده که آن به...حافظ)
*مجموعه یاما و نیاما موجب ایجاد خصوصیات اخلاقی و رفتاری بالائی خواهد شد و بر اثر آنها ذهن تصفیه شده و برای مدیتیشن عمیق آماده می گردد .
3)آسانا (حرکات بدنی):
وجود بدن قوی و سالم نیز برای سالک ضروری است و چنانکه گفته اند، عقل سالم در بدن سالم است. برای ذهن باثبات، بدن محکمی نیز لازم است؛ به عنوان مثال، برای کسی که از درد زانو یا درد پشت رنج می برد، راحت نشستن برای مدیتیشن میسر نمی باشد. برای آنکه فرد در طی مدیتیشن، تجربه ماورائی را داشته باشد، ضروری است که بدن را فراموش نماید و در صورتیکه رنج و درد بدنی موجود باشد، چنین تجربه ای میسر نیست. همچنین برای گذراندن تجربیات و پدیده ها و تغییرات ذهنی که در طول تمرین پیش می اید، بایستی سیستم عصبی قوی بوده باشد تا کشش کافی برای گذراندن این قبیل تجربیات را داشته باشد. همچنین ممکن است که در طی مدیتیشن؛ تجربیات کهنه و منفی رو بیایند و در موارد نادری نیز؛ فرد این خاطرات را به صورت مجسم ببیند. فرد ضعیف ممکن است از ادامه تمرین سر، باز زند، در حالی که افراد قوی پایداری می کنند و با این جلوه های ضمیر ناآگاه، مقابله می نمایند. بدیهی است که با ادامه مدیتیشن، این بارهای منفی انباشته شده در ناآگاه یا خستگی ها، مانند زباله هائی که توسط جارو جمع شده باشند، به دور ریخته می شوند و به خارج از وجود فرد رانده شده و وجود فرد روز به روز پاک تر، مصفا تر و مسکن زیباتری خواهد شد.
تمرین تمرکز و مدیتیشن، فقط در صورت وجود ذهن و جسم سالم عملی است.
آسانا (حرکات بدنی)، بدن و سیستم عصبی را قوی و قابل انعطاف نگه می دارد و جریان انرژی حیاتی در بدن را بلامانع می سازد.
4)پرانایاما (کنترل تنفس)
کنترل تنفس نیز مانند آسانا بسیار مهم می باشد. به خاطر آورید که وقتی می خواهید صدای بسیار آهسته و ضعیفی را بشنوید و تمرکز می کنید، تنفس متوقف می شود. ذهن و نفس مانند دو روی یک سکه از هم جدائی ناپذیر هستند :
وقتی ذهن آشفته است، تنفس نامنظم می شود؛ وقتی تنفس آرام است، ذهن آرام می شود.
پرانایاما؛ روش یوگیان برای کنترل تنفس می باشد و به منظور ثبات بخشیدن و آماده کردن ذهن برای تمرکز، از این روش استفاده می شود.
5)پراتیاهارا (کناره گیری از حواس پنجگانه)
برای کاستن از جریان های خارجی و اتلاف انرژی های ذهنی، حواس پنجگانه را باید مهار نمائیم. یک پهارم از انرژی ما برای هضم غذاها مصرف می شود و انسانها غالبا غذا را برای لذت چشائی مصرف می کنند و به کیفیت غذاها آنچنان اهمیتی نمی دهند.
راه درست در این زمینه، پیروی از تغذیه گیاهی و سالم، با استفاده از سبزیجات و میوه جات می باشد. انواع حبوبات و دانه ها همراه با بادام، گردو، فندق (مغزها) و شیر و لبنیات، احتیاجات بدن را کاملا تامین می نمایند.
همچنین مقدار زیادی از انرژی ذهنی و جسمی، صرف صحبتهای غیر ضروری می شود. کنترل زبان و یاد گرفتن تجربه سکوت، بسیار ضروری است (حداقل برای یک تا دو ساعت در روز؛ از این تجربه استفاده نمائید و بتدریج به این مدت بیافزائید).
پراتیاهارا یا کنترل حواس پنجگانه، نوعی روزه گرفتن ذهن می باشد. ذهن وابستگی های زیادی با حواس پنجگانه پیدا کرده است که به طور غیر سالمی، ذهن را تغذیه می نمایند. حواس پنجگانه بدون همکاری ذهن، تجربه ای را ابلاغ نمی نمایند.
در پراتیاهارا از تماس حواس پنجگانه، با آنچه که غیر ضروری است، جلوگیری می شود؛ به عنوان مثال اگر موسیقی یا برنامه تلویزیونی موجب آشفتگی ذهن می شود، باید بلافاصله آن موزیک یا برنامه تلویزیونی قطع شود (متاسفانه اغلب افراد توجهی به این امر مهم ندارند و نمی دانند که با نگاه کردن به برنامه ها و فیلم های غیر سالم یا وحشتناک و گوش گوش دادن به برنامه ها یا موزیک های ناسالم، چه لطمه بزرگی را به سلامت جسم و روان خود وارد می آورند).
با کناره گرفتن ذهن، حواس پنجگانه نیز کناره می گیرند. برای واضح نشان دادن این نوع کنترل، تمرین تمرکز زیر را که یونی مودرا، می باشد انجام دهید :
به کمک انگشتان دو دست، چشم ها، بینی، دهان و به کمک شست ها، دو گوش را بپوشانید؛ به این ترتیب اعضائی را که موجب تفرقه خاطر می شوند، مسدود کرده اید. به این ترتیب توجه از خارج آزادمی شود و آنچه باقی می ماند، اصوات درونی یا آناهاتا خواهد بود.
پس از پیشرفت و موفقیت نسبی در پنج مورد فوق، فرد برای تمرین تمرکز آماده است و تمرکز خود مقدمه ای است برای مدیتیشن و سامادی.
تمرین فقط شامل یک یا دو ساعت نشستن در اطاق آرامی نیست، بلکه تمام جنبه های زندگی را به نحوی که گفته شد شامل می شود. |